Demokrasinin Eksik Halkası: Meslek Örgütlerinde Değişim Zamanı

Gücün belirli ellerde uzun yıllar boyunca toplanmadığı, yönetenlerin yönetilenlere karşı sorumluluk hissettiği bir sistemdir.

Türkiye, son yıllarda vesayet anlayışının farklı boyutlarıyla önemli mücadeleler verdi. Siyasetin üzerinde etkili olan askerî ve bürokratik yapıların geriletilmesi adına tarihi adımlar atıldı. Millet iradesinin güçlenmesi için reformlar yapıldı, eski alışkanlıkların önemli bir kısmı geride bırakıldı.

Ancak bütün bu dönüşüme rağmen hâlâ yeterince tartışılmayan bir alan var: Meslek odaları, birlikler ve sendikalar.

Bu kurumlar, demokratik toplumun vazgeçilmez unsurlarıdır. Esnafın, sanayicinin, mali müşavirin, mühendisin, doktorun, işçinin ve memurun ortak haklarını savunmak için vardır. Temsil ettikleri meslek gruplarının sesi olmak, sorunlarına çözüm üretmek ve kamu yararına katkı sunmak temel görevleridir.

Fakat bugün birçok meslek örgütünde üyelerin aklındaki sorular giderek artıyor.

Gerçekten üyeler mi yönetiyor, yoksa yıllardır değişmeyen yönetim anlayışları mı?

Bir kurumun seçim yapıyor olması, tek başına o kurumun güçlü bir demokrasi kültürüne sahip olduğu anlamına gelmez. Katılımın düşük olduğu, aynı isimlerin yıllarca yönetimde kaldığı, yeni adayların yeterince öne çıkamadığı sistemlerde doğal olarak değişim talebi de yükseliyor.

Bugün Türkiye ekonomisi büyük bir dönüşüm yaşıyor. Dijitalleşme, verimlilik, rekabet ve kurumsal yönetim anlayışı her alanda önem kazanıyor. Kamu kurumları dijitalleşiyor, şirketler sürekli kendilerini yeniliyor.

Peki milyonlarca üyeyi temsil eden meslek kuruluşları aynı değişim hızını gösterebiliyor mu?

İşte asıl sorgulanması gereken nokta burasıdır.

Aidat ödeyen her üyenin, ödediği kaynağın nasıl kullanıldığını bilmesi en doğal hakkıdır. Yönetim harcamaları, temsil giderleri, yatırım kararları ve faaliyet raporları üyelerin kolayca erişebileceği şekilde yayımlanmalıdır.

Şeffaflıktan rahatsız olan değil, şeffaflığı ilke edinen kurumlar güçlü olur.

Aynı şekilde denetim mekanizmalarının da yalnızca mevzuatta yer alması yeterli değildir. Etkin çalışan, bağımsız ve güven veren denetim yapıları oluşturulmadan kurumsal güven tam anlamıyla tesis edilemez.

Bir başka konu ise yönetimlerde yenilenme meselesidir.

Hiçbir makam kişilere ait değildir. Temsil görevi, üyelerin verdiği bir emanettir. Bu emanet, hesap verebilirlik duygusuyla taşındığı sürece değerlidir. Kurumların uzun yıllar aynı anlayışla yönetilmesi yerine yeni fikirlerin, genç meslek mensuplarının ve farklı bakış açılarının yönetime katılması hem kurumsal dinamizmi artıracak hem de üyelerin aidiyet duygusunu güçlendirecektir.

Unutulmamalıdır ki güçlü kurumlar, güçlü liderlerden değil; güçlü kurallardan doğar.

Bugün Türkiye'nin ihtiyacı meslek örgütlerini zayıflatmak değildir. Tam aksine; daha demokratik, daha katılımcı, daha şeffaf ve üyelerine daha fazla hesap veren yapılar oluşturmaktır.

Çünkü demokrasi yalnızca Meclis'te yaşanmaz.

Demokrasi; belediyelerde, üniversitelerde, sendikalarda, meslek odalarında ve sivil toplumun bütün kurumlarında hayat bulduğu ölçüde güçlenir.

Gerçek reform, yalnızca devlet kurumlarında değil; toplumu temsil eden bütün yapılarda değişim kültürünü hâkim kılabilmektir.

Belki de artık şu soruyu yüksek sesle sormanın zamanı gelmiştir:

Temsil ettiğimiz insanlardan hesap istemeyi biliyoruz da, onları temsil eden kurumların hesap vermesini neden aynı kararlılıkla talep etmiyoruz?

İşte gerçek demokrasi, bu soruya verilecek samimi cevapla başlayacaktır.

Tuna Tokuç
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir